Najczęstsze błędy popełniane przez rolników przy obsłudze maszyn rolniczych
- Ignorowanie drobnych usterek przez rolników
Zwykle poważne awarie maszyn rolniczych nie są nagłe. Wcześniej przy zachowaniu odpowiedniej uwagi dostrzeże się sygnały ostrzegawcze. Piski, nietypowe dźwięki, wycieki, wibracje, luzy, szumy, zmiany wizualne — to wszystko wskazuje na początki awarii. Ponadto elektronika i systemy diagnostyczne wyświetlają ostrzeżenia z odpowiednim wyprzedzeniem. Mimo tego rolnicy nierzadko ignorują nawet tak wyraźne ostrzeżenia.
Tymczasem, im wcześniej zareagujesz na usterkę, tym mniejszy koszt poniesiesz. Małą usterkę można przecież naprawić małym (czasem nawet zerowym) kosztem. Zignorowanie sprawy może zaś doprowadzić do poważnych awarii, które będą wiązać się z wielkimi wydatkami i problemami.
Przykładem jest jazda z niedopompowaną oponą. By naprawić ten kłopot, wystarczy skorzystać ze sprężarki. Zlekceważenie sytuacji, zwłaszcza przez dłuższy czas, może zaś doprowadzić do zniszczenia opony, a w skrajnych przypadkach do uszkodzenia felgi. Koszty będą liczone wtedy w tysiącach złotych.
2. Brak regularnych przeglądów technicznych maszyn
Należy zadbać o to, by w okresie intensywnych prac maszyny były w pełni sprawne. Dlatego też zarówno przed sezonem, jak i po sezonie warto przeprowadzać dokładne przeglądy oraz prace konserwacyjne. Ponadto przeglądy dotyczące kluczowych aspektów powinno się przeprowadzać częściej niż inne. Dotyczy to przykładowo sprawdzania poziomu oleju silnikowego.
Często jednak rolnicy przeglądy techniczne traktują dość pobieżnie. Tymczasem podczas przeglądów można odkryć np. problemy z zawieszeniem, zużycie łożysk czy uszkodzenia szeroko pojętych części roboczych. Błędem jest też przykładowo pozostawienie pojazdów rolniczych z niemal pustym bakiem podczas miesiąców zimowych, co sprzyja skraplaniu pary wodnej.
Awarie wszelkich maszyn rolniczych generują straty. Przestoje w trakcie sezonu doprowadzają do uzyskania gorszych plonów. Zdecydowanie najrozsądniejsze jest przeprowadzanie przeglądów technicznych. Wtedy to napraw można dokonać z wyprzedzeniem, gdy przestoje nie będą dużym kłopotem.
3. Przeciążanie maszyn to częsty błąd
Prace rolnicze są trudne, a presja na jak największą wydajność silna. Stąd pojawia się pokusa, żeby nadwyrężać maszyny rolnicze. Przykładem jest tu:
- Nadmierny ładunek — przeciążone maszyny i przyczepy działają negatywnie np. na opony, układ hamulcowy czy zawieszenie. Ponadto przewożenie nadmiernego ładunku jest po prostu niebezpieczne.
- Niedopasowana prędkość — podobnie jak nadmierny ładunek także zbyt wysoka prędkość obciąża podzespoły i jest niebezpieczna. Problemem bywa też niedostosowanie stylu jazdy do warunków, np. podczas poruszania się po stromym terenie.
Takie podejście może zapewnić krótkoterminowe korzyści, np. szybsze wykonanie prace. Jednakże na dłuższą metę jest to wysoce ryzykowne strategią.
Przeciążanie maszyn to błąd, który zwiększa ryzyko awarii i skraca żywotność sprzętu.
4. Lekceważenie reguł bezpieczeństwa
Własne zdrowie i bezpieczeństwo zawsze powinno być priorytetem rolnika. Praktyka pokazuje, że nie zawsze się tak jednak dzieje. Podstawowym błędem jest niedopasowanie odzieży do wykonywanych prac. Przykładowo luźne ubranie może zostać wkręcone w części ruchome maszyny rolniczej, co ma poważne zdrowotne konsekwencje.
Nierzadko bagatelizowany jest problem odpowiedniego oświetlenia. Przykładowo jazda z brudnymi odblaskami i niesprawną tylną lampą. Taki problem można rozwiązać w parę chwil minimalnym kosztem. Często jednak np. z pośpiechu nie znajduje się na to czasu. Jednakże to jest niezwykle niebezpieczne.
Jazda po zmroku bez odpowiedniego oświetlenia zwłaszcza przy kiepskiej pogodzie może zakończyć się fatalnie.
5. Zbyt rzadkie czyszczenie maszyn przez rolników
Siłą rzeczy maszyn rolnicze gromadzą szereg zanieczyszczeń. Wielu rolników zaniedbuje ich regularne czyszczenie. Do konsekwencji takiego błędnego podejścia zalicza się:
- Trudniejsze zlokalizowanie usterek — przykładowo trudniej zauważyć małe uszkodzenie opon, gdy są one oblepione błotem.
- Mniejsza widoczność na drodze — to zaś zwiększa ryzyko wypadków.
- Postępujące mikrouszkodzenia — zabrudzenia, np. ziemia ułatwiają skraplanie wody. To zaś przyspiesza procesy korozyjne.
- Przyciąganie szkodników — resztki roślin przyciągają gryzonie. Takie małe szkodniki mogą wywołać poważne szkody, np. przez przegryzienie kabla w trudno dostępnym miejscu.
Sprzęt rolniczy należy więc czyścić regularnie, choć i tu trzeba wystrzegać się błędów. Dobranie nieodpowiedniego środka czyszczącego lub użycie niewłaściwej proporcji potencjalnie będzie szkodliwe dla maszyny.
6. Nieodpowiednie przechowywanie maszyn rolniczych
Mróz, wiatr, śnieg, grad, słońce to czynniki, które negatywnie działają na stan maszy rolniczych. Przykładowo promieniowanie UV ma kiepski wpływ na stan opon. Z kolei deszcz wywołuje korozję. Pozostawienie maszyn rolniczych na zewnątrz to kolejny duży błąd popełniany przez rolników.
O ile to możliwie w trakcie postojów wszelkie maszyny powinny być przechowywane pod dachem, np. w garażu. Ochrona przed wilgocią i innymi czynnikami atmosferycznymi znacząco przedłuży ich żywotność. Pamiętać trzeba o tym zwłaszcza w przypadku maszyn, które w ciągu roku są wykorzystywane tylko przez krótki czas. Podczas długich postojów trzeba je zabezpieczyć.
7. Brak zapoznania się z instrukcjami obsługi maszyn rolniczych
Pobieżne przeczytanie lub całkowite zignorowanie instrukcji to jeden z najczęstszych błędów popełnianych przez rolników. Taka postawa to częsta praprzyczyna awarii i znacznego skrócenia żywotności sprzętów rolniczych. Współczesne maszyny są coraz bardziej zaawansowane technicznie i w coraz większym stopniu polegają na elektronice. Czasem wydawałoby się zdroworozsądkowe podejście do obsługi maszyny, wcale nie jest optymalnym rozwiązaniem. Każdy sprzęt wymaga bowiem indywidualnego podejścia zgodnego z zalecaniami producenta. Przykładowo konkretna maszyna może mieć specyficzne wymagania dotyczące pielęgnacji i doboru środków konserwujących.
Dlatego też warto czytać instrukcje lub skorzystać z innych oficjalnych źródeł informacji. Producenci maszyn rolniczych udostępniają porady w coraz bardziej interaktywny i zróżnicowany sposób. Przykładem są tu filmy instruktażowe dostępne w internecie.
8. Niewłaściwy dobór części zamiennych to spory błąd
Prędzej czy później w każdej maszynie rolniczej trzeba wymienić podzespoły. Przy wybieraniu części zamiennej nietrudno o popełnienie błędu:
- Sugerowanie się wyłącznie ceną — wysokiej jakości części zamienne często okazują się najrozsądniejszą opcją. Przy podobnej specyfikacji technicznej gwarantują bowiem znacznie niższą cenę. Jednakże błędem jest kupowanie najtańszych części bez zwracania uwagi na inne aspekty. Niska cena to zwykle też niska jakość. To może doprowadzić do kosztownych awarii maszyn w przyszłości i długich przestojów w pracy.
- Niedopasowanie części — zakup części w pośpiechu bez sprawdzenia dopasowania do danej maszyny to powszechny błąd. Przykładowo nieco inna zębatka od tej rekomendowanej może doprowadzić do usterki.
Ważne jest również to, by zakupów dokonywać w dobrym sklepie rolniczym, który zapewnia zróżnicowany asortyment.
9. Brak odpowiedniego wyposażenia awaryjnego
Nie zawsze rolnicy są przygotowani na awaryjne sytuacje. Wielu z nich nie przewozi:
- Podstawowych narzędzi — przykładowo brak kombinerek może sprawić, że nie uda się wykonać drobnej naprawy i straci się czas.
- Podstawowych części zamiennych — obejmuje to np. brak przewożenia bezpieczników czy żarówek.
- Latarki — to kluczowe narzędzie, gdy awaria będzie mieć miejsce po zmroku.
- Środki pierwszej pomocy — apteczka powinna być przecież dobrze wyposażona i łatwo dostępna.
Zawsze warto też upewnić się, że ma się naładowany telefon. Możliwość sprawnego kontaktu w kryzysowych sytuacjach jest nieoceniona.